Joanna Schaffgotsch z domu Gryczik (warianty pisowni: Grycik, Gryzik, Griczyk) , ur. 29 kwietnia 1842 w Porembie, obecnie dzielnicy Zabrza, zm. 21 czerwca 1910 w Kopicach) – dziedziczka fortuny Karola Goduli, nobilitowana w 1858 roku z dodaniem do nazwiska von Schomberg-Godulla, żona hrabiego Hansa Ulricha Schaffgotscha.
Często określana mianem śląskiego Kopciuszka (jako spadkobierczyni po królu cynku, jakim był Karol Godula).
Życiorys Rodzicami Joanny byli Johann, pochodzący z Radlina chłop-komornik (1803–1845) oraz Antonia z domu Hein (1807–1898). Miała dwie siostry, zmarłą w latach dziecięcych Elisabeth (1839–1843)https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:939K-CG9T-M9?i=187&cc=4110912 oraz Caroline (1845–1884)https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:939K-CG95-6V?i=44&cc=4110912
Po śmierci męża, Antonia, wraz ze swoimi dwiema córkami była w trudnej sytuacji finansowej, co spowodowało, że szybko zaczęła planować kolejne małżeństwo. Starsza córka Joanna przeszkadzała w planach małżeńskich Antonii. W 1846 mała Joanna trafiła do domu Karola Goduli, gdzie opiekowała się nią służąca Emilia Lukas, przyjaciółka AntoniiMuzeum Historii Katowic – Kronika Katowic tom VII, Waldemar Plennikowski, „Dzieje fortuny Schaffgotschów na Górnym Śląsku” str.79, ..