Portret damy w czarnej mantyli (hiszp. Dama con mantilla negra) – obraz olejny hiszpańskiego malarza Francisca Goi.
Okoliczności powstania Po zakończeniu hiszpańskiej wojny niepodległościowej, toczonej przeciwko Napoleonowi i przywróceniu monarchii absolutnej, w Hiszpanii zapanował terror i prześladowania liberałów, zwolenników konstytucji oraz popierających Francuzów (tzw. afrancesados – sfrancuziałych), z którymi sympatyzował Goya. Obawiając się konfiskaty majątku i poważniejszych represji w 1824 roku Goya wyjechał do Bordeaux, miasta skupiającego hiszpańską burżuazję na emigracji. W latach 20. Goya namalował wiele portretów jako dowód wdzięczności za pomoc udzieloną w niepewnych czasach oraz na emigracji. Portretował głównie swoich przyjaciół, z którymi ponownie spotkał się na emigracji (np. poetę Leandra de Moratína), oraz osoby z bliskiego mu otoczenia. W tych okolicznościach najprawdopodobniej powstał Portret damy w czarnej mantyli, datowany na 1824 rok.