Iwan Dmitrijewicz Papanin (ros. Иван Дмитриевич Папанин, ur. w Sewastopolu, zm. 30 stycznia 1986 w Moskwie) – radziecki badacz polarny, geograf i oceanograf, kontradmirał Marynarki Wojennej ZSRR, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego.

Dzieciństwo i młodość thumb|left|200 px| Papanin w 1918 Jego ojciec był marynarzem. Po ukończeniu szkoły podstawowej Papanin pracował w sewastopolskich zakładach produkujących przyrządy nawigacyjne. W 1914 został powołany do wojska – służył w warsztatach okrętowych floty w Sewastopolu.

Od 1917 był w Czerwonej Gwardii. Brał udział w wojnie domowej na Ukrainie i na Krymie. Uczestniczył w opanowaniu Sewastopola i Symferopola przez bolszewików. W 1920 był komisarzem zarządu operacyjnego sił morskich Frontu Południowo-Zachodniego, a od listopada tego roku komendantem krymskiej WCzK.

Od 1922 w Moskwie, gdzie był komisarzem administracji gospodarczej Zarządu Ludowego Komisariatu Spraw Morskich i 1923 w Ludowym Komisariacie Poczt i Telegrafów.

Wyprawy polarne W latach 1923–1925 przebywał w Jakucji w charakterze zastępcy dowódcy ekspedycji, której celem była budowa radiostacji.