Jakub Jan Ryba (ur. 26 października 1765 w Přešticach, zm. 8 kwietnia 1815 w Voltušu) – czeski kompozytor, pisarz, poeta i pedagog, działający na przełomie klasycyzmu i romantyzmu. Jego najsłynniejszą kompozycją jest Czeska Msza Bożonarodzeniowa.
Życiorys Rodzina Jakuba Jana Ryby pochodziła z Klatov i Nepomuka w kraju pilzneńskim, w południowo-zachodnich Czechach. Ojciec, Jakub Jan Ryba, nauczyciel i organista, w 1793 ożenił się z Rozalią Karnikową. Z małżeństwa tego urodziło się sześcioro dzieci. Jakub, jako drugie dziecko, urodził się Přešticach, a tego samego dnia na chrzcie nadano mu imiona Jakub Šimon. Tu też ojciec zaczął udzielać mu lekcji muzyki. W wieku 6 lat przyszły twórca przeprowadził się z rodziną do Nepomuka. Tu śpiewał w chórze, uczył się gry na skrzypcach, fortepianie oraz podstaw harmonii. Tu również zaczął komponować. Wuj Jakuba, Jan Vaněček, zasugerował rodzicom, aby zabrali go do Pragi. Tu uczęszczał do seminarium pijarów. Skomponował tam 12 koncertów fortepianowych, 24 kwartety, kwintet, 4 koncerty, 8 serenad, liczne menuety i tańce niemieckie, liczne hymny, chorał, mszę i inne utwory sakralne. Niektóre z jego kompozycji były wykonywane w kościele św. Andrzeja. Wszystko to świadczyło o jego ogromnym talencie muzycznym.