Rex ambulans (łac. rex – król, władca; ambulo – chodzić, przemieszczać się, wędrować) – pojęcie najczęściej tłumaczone jako władca podróżujący, wprowadzone do polskiej literatury na początku XX w.

Zostało użyte w artykule Stanisława Kutrzeby opublikowanym w 1906 roku. Historyk pisze w nim m.in.: Książęta czy królowie w Polsce nie pozostają nigdy przez czas dłuższy w jednym miejscu. Oni wciąż się przenoszą, wciąż zmieniają miejsce pobytu. Dzieje się to nie tyle dla względów publicznego dobra, co skutkiem ówczesnego ustroju gospodarki państwowej. (...) król nadal pozostaje rex ambulans; jak dawniej, przenosi się z miejsca na miejsce.

Pojęcie rex ambulans w Europie W odróżnieniu od władców z okresu rzymskiego zjawisko władcy podróżującego dotyczyło wszystkich państwach wczesnośredniowiecznej Europy. System króla podróżującego rozwinięty został przez władców karolińskich, następnie kontynuowany był w państwach sukcesji karolińskiej. Władca oraz podróżujący wraz z nim dwór konsumował nadwyżki pochodzące ze swoich dóbr oraz korzystał ze świadczeń i usług, co wynikało z panującej we wczesnym średniowieczu gospodarki naturalnej.