W wyniku oddziaływania badanej próbki z sensorem dochodzi do zmiany barwy oraz zmiany widma emisji/absorpcji. Oprócz widma emisji/absorpcji można również wykreślić zależność maksimum intensywności emisji od logarytmu ze stężenia jonów, która może występować w dwóch formach: jako zależność sigmoidalna lub liniowa. Jeżeli odpowiedź czujnika ma charakter objętościowy zależność przyjmuje postać krzywej sigmoidalnej, obejmującej zwykle 2-3 rzędy zmiany stężenia. W przypadku zahamowania transportu jonów analitu do wnętrza sensora mamy do czynienia z powierzchniową odpowiedzią sensora - obserwujemy liniową zależność maksimum emisji/absorpcji od logarytmu ze stężenia, która może obejmować nawet do 7 rzędów wielkości. Tak skonstruowane i działające czujniki są obecnie stosowane do oznaczania np. jonów wapnia czy potasu. Najczęściej, jako metodę, która pozwala na obserwację zmian sygnału analitycznego, wykorzystuje się fluorescencję, głównie ze względu na wysoką czułość.
Zastosowanie Czujniki optyczne pozwalają m.in.