Katedra chrobrowska (I romańska) Najwcześniejsza, pierwsza katedra tzw. chrobrowska, była poświęcona św. Wacławowi, z którym przez matkę Dobrawę spokrewniony był Bolesław Chrobry. Budowę świątyni rozpoczęto około roku 1000 w związku z utworzeniem biskupstwa na zjeździe gnieźnieńskim. Dotychczasowe badania archeologiczne nie dostarczyły rezultatów pozwalających na wiarygodne odtworzenie jej wyglądu. Przyjmuje sie, że była to bazylika trójabsydowa, której długość mogła wynosić nawet 45, a szerokość 21 metrów. Do lat 80. XX wieku uważano niesłusznie za relikty tej pierwszej katedry pozostałości Kościoła św. Gereona (m.in. dolna część krypty).
Katedra hermanowska (II romańska) mały|Pozostałości tzw. katedry hermanowskiej – krypta św. Leonarda Na przełomie XI i XII wieku za panowania księcia Władysława Hermana zaczęto budować drugą katedrę romańską (od niego jest nazywana hermanowską). Dokończył ją Bolesław III Krzywousty (według Galla Anonima niskie i nikczemne [mury] podwyższył i dwie wieże z posad samych wybudowane do niego przyłączył). Jej konsekracja odbyła się w 1142 roku.