Pietrzkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach cywilnych, Warszawa 2011, rozdz. I.5.A.. Polski proces cywilny w aktualnie obowiązującym kształcie w zasadzie opiera się na modelu kontradyktoryjnym. Najogólniej mówiąc, model taki zakłada, iż do prawdy i słusznego rozstrzygnięcia dochodzi się, opierając się wyłącznie na twierdzeniach, argumentach i dowodach przedstawionych przez obie strony. Przyjmuje się, że podstawowymi cechami tego modelu są: równość stron, swobodne dysponowanie roszczeniami, związanie sądu żądaniem strony oraz zasada Wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 6 marca 2014 r., II Ca 91/14, LEX nr 1853090..
Charakter dyscyplinujący omawianej zasady uwidocznia się m.in. w aksjologicznym uzasadnieniu przedawnienia, jako że prawo otacza ochroną ludzi uważnychM. Zelek, Cywilne prawo - bieg terminu przedawnienia roszczenia deliktowego przewidzianego w art. 442(1) § 1 Kodeksu cywilnego. Glosa do wyroku SN z dnia 27 lipca 2016 r., V CSK 680/15, Orzecznictwo Sądów Polskich, 2017, nr 5, s. 54. oraz zasiedzenia, wszakże właściciel, który nie dostrzega zasiadywania nieruchomości, zamykając oczy na rzecz oczywistą i jawne fakty, musi ponieść negatywne konsekwencje swej nieuważnościK.P. Sokołowski, Glosa do postanowienia SN z dnia 5 listopada 2014 r., III CSK 280/13, Orzecznictwo Sądów Polskich, 2016, nr 2, s.