Zwroty R (od , czyli risk phrases), zwroty ryzyka – dawniej stosowane oznaczenia na opakowaniu substancji chemicznej lub preparatu chemicznego mające na celu poinformowanie użytkownika o ryzyku wynikającym z korzystania i kontaktu z tą substancją lub tym preparatem. W roku 2015 na mocy rozporządzenia CLP (wdrażającego Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów), zwroty R zostały zastąpione przez zwroty H.

Status prawny Zwroty R wprowadziło do polskiego prawodawstwa, zgodnie z zaleceniami dyrektywy 2001/59/WE, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2003 roku., w ramach przedakcesyjnej harmonizacji prawnej.

20 stycznia 2009 roku, w efekcie wejścia w życie rozporządzenia CLP (wdrażającego Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów), zwroty R zostały zastąpione przez zwroty H. Rozporządzenie CLP dopuściło przejściowe stosowanie, w określonych sytuacjach, zwrotów R do roku 2015.

Podział Substancje i preparaty dzieli się na: