Eksperyment z pompą próżniową (ang. An Experiment on a Bird in the Air Pump) – obraz olejny namalowany przez angielskiego malarza Josepha Wrighta of Derby w 1768 roku, znajdujący się w zbiorach National Gallery w Londynie.
Opis Jest noc w wielkim prywatnym domu, z widocznym przez okno księżycem przebłyskującym za chmurą. Wędrowny uczony, wyglądający jak mag, spogląda w kierunku oglądających obraz. Wokół niego zgromadziła się publiczność, składająca się z mężczyzn, kobiet i dzieci, aby obejrzeć eksperyment, który przeprowadza. Pokój jest oświetlony pojedynczą świecą, która pali się poza zasięgiem wzroku na wypolerowanym stole za dużym okrągłym szklanym naczyniem zawierającym zdeformowaną ludzką czaszkę. Czaszka i świeca są symbolami przemijalności życia i nieuchronności śmierci. Światło świecy przenika przez mętny płyn i oświetla twarze obserwatorów, rzucając głębokie, dramatyczne cienie – każda zmarszczka brwi wykładowcy i loki jego siwych włosów są doskonale podkreślone.