Księgi złoczyńców (łac. libri maleficorum) – nazywane też „księgami czarnymi” lub „księgami smolnymi”. Pojawiły się w Polsce pod koniec XV wieku. Były prowadzone głównie przez sądy miejskie, a także przez niektóre działające z imienia starostów królewskich sądy grodzkieActa maleficorum Wisnicae, Księga złoczyńców sądu kryminalnego w Wiśniczu (1629-1665), [oprac. i wyd. W. Uruszczak, I. Dwornicka], Kraków 2003, s. 7.. Za ich spisywanie odpowiadał pisarz miejski. Zawierały wyłącznie zapiski ze spraw karnych. Były to z reguły sprawy o większym ciężarze gatunkowym czyli zabójstwa, kradzieże, włamania, rozboje, akty świętokradcze, czarnoksięstwo, przypadki recydywy i podpalenia. Występowały obok innych ksiąg sądowych takich jak księgi wójtowskie, ławnicze i księgi grodzkieActa maleficorum Wisnicae, Księga złoczyńców sądu kryminalnego w Wiśniczu (1629-1665), [oprac. i wyd. W. Uruszczak, I. Dwornicka], Kraków 2003, s. 7..