Jest cechą wypieraną z kaszubszczyzny, co pokazują hiperpoprawne formy typu grónk, grósc zamiast garnk i gôrsc. Zmieszanie sylabotwórczych *l i *ĺ do oł, co najlepiej zachowało się w gwarze słowińskiej, np. våu̯na, våu̯k, måu̯čec, por. pol. wełna, wilk, milczeć. Zmieszanie grup *TolT i *TelT, które, szczególnie konsekwentnie w gwarze słowińskiej, dawały TłoT, np. mlóko, mlócz, ploc, mloc, slodzëna (l pochodzi z ł wskutek bylaczenia) wobec pol. mleko, mlecz, pleć, mleć, śledziona. Akcent ruchomy.
Oprócz tego z gwarami północnej Polski, przede wszystkim z dialektem mazowieckim, w mniejszym stopniu z dialektem wielkopolskim kaszubszczyznę łączą cechy takie jak: Przejście *ra- > re-, np. pòrénk ‘poranek’. Zanik samogłoski ruchomej w sufiksach -ek i -ec, np. garnk, kóńc, pol. garnek, koniec. Forma liczebnika ‘siedem’ brzmiąca na północy Kaszub sétmë, a na Warmii śėtem. W XV i XVI wieku forma z -t- była powszechna na Mazowszu, trafiała się też w Wielkopolsce.
Charakterystycznymi zmianami właściwie kaszubskimi są: Zwężenie psł. *ę przed spółgłoską miękką do į, stąd np. słowińskie liczebniki pinc, dzewinc, tësync. Powstanie tzw.