Ten system uznawany jest za lepszy niż występujący w grach na konsole, w których wykorzystywane są często dwie gałki analogowe gamepada: jedna służąca do poruszania się, druga zaś do rozglądania się i celowania; zastępcze rozwiązanie konsolowe w postaci kontrolerów ruchu nie przyjęło się wśród graczy. Cechą wspólną tych gier jest wyświetlanie rąk bohatera oraz uzbrojenia w widoku głównym, przy czym na obrzeżu ekranu pojawia się wyświetlacz ukazujący poziom zdrowia, posiadaną amunicję oraz informacje o położeniu kierowanej przez gracza postaci. Często gracz ma możliwość wyświetlenia mapy pobliskiego obszaru.
Walka i power-upy thumb|Zrzut ekranu z gry Red Orchestra: Ostfront 41–45 (2006). W części strzelanek pierwszoosobowych gracz może nie tylko strzelać z biodra, ale również celować za pomocą przyrządów optycznych, co powoduje zmianę położenia dzierżącej broń ręki na ekranie Strzelanki pierwszoosobowe cechuje zwykle mechanika wywodząca się z gier akcji, polegająca na szybkich i krwawych strzelaninach. Mimo to część z gier wywodzących się z gatunku kładzie większy nacisk na narrację, rozwiązywanie problemów i zagadki logiczne. Znaczna część rozgrywki może opierać się także na walce w starciu bezpośrednim. W niektórych grach broń przeznaczona do takich starć odznacza się szczególną mocą.