7,62 × 54 mm R – nabój karabinowy opracowany w latach 80. XIX wieku w Rosji.
Nabój 7,62 × 54 mm R został przyjęty do uzbrojenia w 1891 roku wraz z karabinem wz. 1891. Choć były już wówczas znane naboje bez kryzy wystającej, ze względu na niski poziom rosyjskiego przemysłu zdecydowano się na przyjęcie naboju z kryzą wystającą, broń zasilana taką amunicją ma bardziej skomplikowaną konstrukcję, ale może być produkowana z większymi tolerancjami.
Po II wojnie światowej nabój 7,62 × 54 mm R stał się przepisowym nabojem karabinowym armii państw Układu Warszawskiego. Obecnie obok naboju 7,62 × 51 mm NATO należy do najpowszechniej używanych naboi karabinowych.
Wersje ZSRR/Rosja LPS – pocisk lekki z rdzeniem stalowym, masa pocisku 9,65 g, prędkość początkowa 870 m/s, oznaczenie: końcówka pocisku pomalowana na srebrno. D – pocisk ciężki z rdzeniem ołowianym, masa pocisku 11,98 g. BS-40 – pocisk przeciwpancerno-zapalający ciężki, z rdzeniem wolframowym, masa pocisku 12,11 g, prędkość początkowa 805 m/s, oznaczenie: końcówka pocisku pomalowana na czarno z czerwoną szarfą. T46 – pocisk smugowy, masa pocisku 9,65 g zasięg smugi – 1000 m, oznaczenie: końcówka pocisku pomalowana na zielono. BZT – pocisk przeciwpancerno-zapalająco-smugowy z rdzeniem stalowym, masa pocisku 9,2 g. PZ – pocisk zapalająco-wskaźnikowy, masa pocisku 10,36