W sądowym typie stosowania prawa treść decyzji finalnej jest stosunkowo ściśle wyznaczona przez normy prawa materialnego. Organ ustala wystąpienie określonego stanu faktycznego, kwalifikuje go z punktu widzenia norm prawnych i ustala przewidziane dla niego konsekwencje prawne.

Typ ten charakteryzuje także wymóg bezstronności podmiotu rozstrzygającego oraz jego niezależności od stron sprawy. Nie ogranicza się on wyłącznie do sądów państwowych; według tego wzorca mogą działać także inne podmioty wyposażone w kompetencję do rozstrzygania spraw.

Kierowniczy typ stosowania prawa

W kierowniczym typie stosowania prawa normy prawne wyznaczają treść decyzji jedynie w ogólnym zarysie. Podmiot rozstrzyga sprawę w granicach wyznaczonych przez prawo, uwzględniając także kryteria związane z realizacją powierzonych mu zadań, np. celowość, efektywność lub ekonomiczność.

Typ kierowniczy występuje przede wszystkim w działalności organów administracji i innych podmiotów kierujących określonymi dziedzinami życia społecznego. Granica między typem sądowym i kierowniczym nie jest ostra.

Nazwy obu typów nie oznaczają prostego podziału według rodzaju organu.