Instytut Rynku Wewnętrznego i Konsumpcji – jednostka organizacyjna Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług istniejąca w latach 1983–2006, powstała w celu prowadzenia prac naukowo-badawczych i rozwojowych związanych z rynkiem wewnętrznym.

Powołanie instytutu Instytut Rynku Wewnętrznego i Konsumpcji powołano na podstawie zarządzenia nr 5 Prezesa Rady Ministrów z 1983 r. w sprawie połączenia Instytutu Handlu Wewnętrznego i Instytutu Ekonomiki Usług i Drobnej Wytwórczości w jedną instytucję naukowo-badawcząZarządzenie nr 5 Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 marca 1983 r. zmieniające zarządzenie w sprawie połączenia Instytutu Handlu Wewnętrznego i Instytutu Ekonomiki Usług i Drobnej Wytwórczości w Instytut Rynku Wewnętrznego i Konsumpcji. .. W rozporządzeniu stwierdzono, że w tytule zarządzenia wyrazy "Instytut Handlu Wewnętrznego i Usług" zastępuje się wyrazami "Instytut Rynku Wewnętrznego i Konsumpcji". Powstanie Instytutu pozostało w związku z ustawą z 1961 r. o instytutach naukowo-badawczychObwieszczenie Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 15 lutego 1975 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o instytutach naukowo-badawczych.