thumb|Powszechne wśród pionierów było noszenie biało-czerwonych opasek, które umożliwiały szybkie rozróżnienie Polaków od Niemców (ci drudzy zmuszani byli do noszenia opasek białych lub namalowanych swastyk na płaszczach) mały|Propagandowy afisz zachęcający do zasiedlania śląskiej części Ziem Odzyskanych, ok. 1945 rok Pionier – termin oznaczający osadnika, który zamieszkał na Ziemiach Odzyskanych w pierwszych latach powojennych.
Charakterystyka Dzięki swojej pracy pionierzy przyczynili się w znacznej mierze do usunięcia szkód wojennych (odgruzowywanie miast), przywrócenia infrastruktury technicznej i społecznej Ziem Odzyskanych do użytku oraz polonizacji zastanej przestrzeni. Pionierami nazywano również grupy posyłane za zgodą PPR na nowe tereny w celu zbudowania tam polskich struktur administracyjnych oraz zorganizowania lokalnych jednostek sił bezpieczeństwa, niezbędnych do obrony ludności cywilnej przed szabrownikami, maruderami czy Werwolfem.
Historia pionierów wykorzystywana była w powojennej polityce historycznej do kreowania nowej tożsamości mieszkańców Ziem Odzyskanych.