Obecnie kształci w zawodzie muzyk na Wydziale Rytmiki, Wydziale Wokalnym oraz na Wydziale Instrumentalnym w specjalnościach: fortepian, skrzypce, altówka, wiolonczela, kontrabas, gitara, akordeon, flet, klarnet, obój, fagot, trąbka, puzon, bęben. Ukończenie szkoły muzycznej II stopnia i pozytywne zdanie egzaminu końcowego skutkuje uzyskaniem tytułu zawodowego muzyk.
ZSM w Pile jest bezpłatną szkołą publiczną prowadzącą wyłącznie kształcenie artystyczne, co oznacza, że uczniowie realizują jej program jednocześnie z zajęciami w innej szkole oświatowej (szkole podstawowej, średniej, na studiach), stąd zajęcia odbywają się w uwzględniających ten fakt porach, głównie w godzinach popołudniowych. Nabór do szkoły tego typu odbywa się corocznie, w czerwcu, na podstawie przesłuchań lub egzaminów oceniających predyspozycje kandydatów.
Dyrektorzy + Dyrektorzy pilskiej szkoły muzycznej Lata urzędowania Imię i nazwisko 1970-1990 Bernard Wojciechowski 1990-2022 Karol Urbanek 2022-obecnie Andrzej Czaja Wicedyrektorami szkoły byli: Zdzisław Brzyszko, Zbigniew Guzowski, Karol Urbanek, Danuta Kotowska, Grażyna Kędziora, Emilia Pankowiak. Od roku 2024 funkcję wicedyrektora pełni Andrzej GębalaGrzegorz Wądołowski, Historia pilskiej oświaty w zarysie w latach 1945-2020, Piła 2021, s.