Towarzystwo Opieki nad Unitami (TOnU) – niejawna organizacja o charakterze politycznym i religijnym wspierająca prześladowanych przez carską Rosję unitów.

Kontekst historyczny Już po upadku powstania listopadowego, w wyniku decyzji Józefa Siemaszki (przeszedł na prawosławie z rzeszami unickich wiernych), w 1839 w guberniach Rosji, leżących na zachodzie, zakończył swoją działalność Kościół unickiS. Kieniewicz, Historia Polski 1795-1918, wyd. 9, Warszawa 1997, s. 119.. Po powstaniu styczniowym polityka władz rosyjskich, wymierzona w unitów, była nadal kontynuowana. Już w trakcie wystąpienia przeciw zaborcy miały miejsce ataki armii rosyjskiej na wiernych tego Kościoła (np. w Łomazach podczas procesji 27 stycznia 1863, dzień po potyczce powstańczej)P. Boroń, Towarzystwo Opieki nad Unitami (TOnU), [w:] Encyklopedia ruchu narodowego. Organizacje, wydarzenia, pojęcia, red. K. Kawęcki, t. 1, Warszawa 2022, s. 260.. W latach 1874–1875 nacisk administracyjny i pacyfikacje wojskowe doprowadziły do likwidacji unii w Królestwie PolskimS. Kieniewicz, Historia Polski 1795-1918, wyd. 9, Warszawa 1997, s. 294.. W wyniku interwencji militarnej zginęło kilkanaście osób w styczniu 1874 (17 stycznia w Drelowie i 26 stycznia w Pratulinie). W Hrudzie w 1875 zburzono cerkiew unicką, w jej miejsce budując świątynię prawosławną.