Grecja nie tylko Zbawiciela, ale nawet zacności Sokratesa nie mogła znieść i podając mu truciznę samą siebie poniżyła. Jej egoizm pokonał dopiero Aleksander, wyprowadziwszy ją na zewnątrz. Był jeszcze Rzym, szajka zbiegów, bez środka i bez granic, nie rozumiejący pojęcia ojczyzny. Co w nim jest patriotyzmem, pochodzi z greckiego wychowania.
Poeci tej nowej nadziei ujawnili, że ojczyzna jest nie tylko ziemią i społecznością obiecaną, ale i taką, której się oczekuje. Zaczęli więc najpierw rozmaici truwerzy, minnesingerzy, bojanowie i skaldowie tworzyć język zdolny wyrazić myśli i uczucia. Powstali potem poeci tej miary co Dante, który nie tylko jest ojcem chrzestnym języka włoskiego, ale i tłumaczem teologicznego i twórcą politycznego. Ich pozycję społeczną wyznaczał mecenat królewski lub magnacki (Dantego utrzymywał Scaliger, Calderona – król Filip, Jana Kochanowskiego – król Jegomość). Odtąd poeci zajęli się dwoma zagadnieniami: przeszłości – by odkryć mowę wieków i teraźniejszości – by mowę chrześcijańską odtworzyć w obliczu ubóstwienia formy, które prawdę zmieniało w bałwany fałszu: Sfinksy i Chimery.