Prawdę zaczynają spotykać prześladowania, które jej obrońców mogą o śmierć przyprawić, ale jej samej nie czynią szkody. Ideał, będąc nieskończonym, zmienia bałwochwalstwo w lenistwo i błąd niemal estetyczny. Rzeźbiarz pracujący dla świątyni Diany, który podburzał lud przeciw świętemu Pawłowi, nie był prawdziwym greckim artystą, ale kupcem chciwym zysku (Dz 19, 24-27). W idealnym pięknie leży bowiem uczucie uczestnictwa w wyższym porządku rzeczy. Bałwochwalstwo na tej drodze staje się lenistwem i gnuśnością, które, jak pisze Ammian Marcelin, ogarnęły społeczeństwo rzymskie na początku V wieku.
Po objawieniu i obronie sztuki Norwid chce na koniec nakreślić polskie o niej pojęcie. Sztuka musi być narodowa. Gdy idzie o czas, musi być wyrazicielką godziny historycznej, o której naród poczuwa się do udziału w dobru ogólnym. Dlatego to rysunki Chińczyków, żyjących w zupełnej izolacji, maja takie znaczenie dla ogółu jak malarstwo bizantyńskie i włoskie przed Giottem. Sztuka musi też mieć swoje miejsce, bo działalność człowieka nie jest czysto duchowa. Owocem ich połączenia jest wyraz czyli słowo. I tak koło, które zawsze jest kołem, Chaldejczykowi da asumpt do wykreślenia zodiaku, a Anglika skłoni do umieszczenia go w maszynie parowej.