Nowszy język nowo-wysoko-niemiecki (1800-1950) Nastąpiła stabilizacja języka standardowego. Na całym niemieckim obszarze językowym zostały przyjęte w XIX wieku normy języka pisanego ustanowione przez Gottscheda i Adelunga. W wyniku rozwoju szkolnictwa coraz więcej ludzi opanowało umiejętność czytania i pisania. Do rozpowszechnienia języka pisanego przyczynił się rozwój gazet i czasopism, zwłaszcza w drugiej połowie XIX wieku. Poziom i znaczenie europejskie osiągnęła literatura niemiecka, która wywarła wpływ na rozpowszechnienie języka literackiego.
Ustalanie normy językowej W okresie nowo-wysoko-niemieckim (nwn) dzięki działalności gramatyków (m.in. Schottelius, Bödiker, Gottsched) i leksykografów (m.in. Adelung, bracia Grimm, Sanders) oraz twórczości pisarzy (m.in. Goethe, Schiller) nastąpiło unormowanie niemieckiego języka pisanego. Działalność purystów niemieckich (m.in. Campe), w tym stowarzyszeń językowych (por. Towarzystwo Owocodajne, Powszechne Niemieckie Stowarzyszenie Językowe) miała wpływ na kształt słownictwa niemieckiegoNorbert Morciniec: Historia języka niemieckiego. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Atut, 2021, s. 139 nn.. Uregulowanie pisowni (por. Konrad Duden)Norbert Morciniec: Historia języka niemieckiego. Wrocław 2021, s. 176 nn. i wymowy (por. Theodor Siebs)Norbert Morciniec: Historia języka niemieckiego.