Sen Herburta posiada dwie warstwy: jedną odnoszącą się do tragedii narodowej i drugą związaną ze stosunkami społeczno-ekonomicznymi ówczesnego świata. W pierwszej wizji Dante prowadzi poetę na równinę z tysiącem krzyży i konających na nich, do dzieci w kajdanach, pomiędzy zniszczone pamiątki narodowe. Krzyże jednoczą się symbolicznie w jeden krzyż olbrzymi, na którym znajduje się wypisane tajemnicze imię. Biją o niego kry i bałwany idące od tronu z lodu i siedzącego na nim kuszącego widma. Metafora wyraźnie wskazuje na walkę Polski z caratem i daje się odczytać w kluczu mesjanistycznym. Jedyna nadzieja dla umęczonego narodu polskiego płynie z krzyża Chrystusa, ile razy go spotykał, lżej mu było i na dzień jeszcze jeden życia nabierał sił tajemniczych. Tak wygląda czyściec ziemski w wizji Herburta.

Druga część wizji ukazuje piekło na ziemi. Obrazy nakładają się na siebie. Ukazują wojskową niewolę skoszarowanych, najemników w fabrykach, klubach i giełdach, poniżających się niegodnymi człowieka zajęciami z powodu żądzy złota. Odbywa się sąd ostateczny, który jest sądem powszechnym kupców. Rodzi się rewolucja i nowy świat oparty na pieniądzu. Na szczycie schodów stoją handlarze. Szlacht zrywa pozłotę ze swego oręża i porzuca go. Ludzi nie określa się już nazwiskiem, lecz wartością towaru.