Wariacje pocztowe – powieść epistolarna Kazimierza Brandysa z 1972 roku. Zbiór listów ojców do synów i synów do ojców, przedstawiająca panoramę losów rodu Zabierskich na tle dziejów Polski pomiędzy 1770 a 1970 rokiem.

Losy Zabierskich Na powieść składają się listy pisane w ciągu dwustu lat pomiędzy rokiem 1770 a 1970 przez członków rodziny Zabierskich. Listy tworzą pary, każdemu listowi ojca odpowiada odpowiedź syna. Listy zostały pogrupowane latami: 1770, 1799, 1833, 1867, 1900, 1932, 1970. Ostatni list nie ma pary.

Powieść rozpoczyna się listem Prota, jedynego szczęśliwego Zabierskiego. Utrzymany w tonie sielanki świadczy o ładzie i harmonii szlacheckiego istnienia. Największym zmartwieniem Prota jest bolący go ząb. Już jednak syn Prota, Jakub styka się z prawdziwą grozą istnienia. Konfederat barski, zostaje zmuszony do popełniania czynów, nie mieszczących się w wyobrażeniach o walce z wrogiem. Ostatecznie dostaje się do niewoli tureckiej i zostaje zamknięty w klatce z małpą, dopóki nie przejdzie na islam.