Sergiusz, imię świeckie Iwan Nikołajewicz Stragorodski, Иван Николаевич Страгородский (ur. w Arzamasie, zm. 15 maja 1944Daty przed 1918 podano według obowiązującego w Rosji kalendarza juliańskiego. Daty po zmianie kalendarza na gregoriański – według tegoż kalendarza. w Moskwie) – dwunasty (de facto trzynastyPo uwzględnieniu Ignacego, nieuznawanego przez Rosyjski Kościół Prawosławny za kanonicznego zwierzchnika.) patriarcha moskiewski i całej Rusi, sprawujący urząd w latach 1943–1944.
Pochodził z rodziny duchownego prawosławnego z Arzamasu. Po uzyskaniu dyplomu Petersburskiej Akademii Duchownej w 1890 wyjechał do Japonii w charakterze misjonarza. Po powrocie do Petersburga prowadził pracę naukową w Akademii Duchownej, której był absolwentem. Następnie od 1901 do 1905 był jej rektorem. Wyświęcony na biskupa w 1901, do 1905 służył jako wikariusz eparchii petersburskiej. Od 1905 do 1917 był biskupem fińskim i wyborskim. Należał do grupy duchownych opowiadających się za przeprowadzeniem w Rosyjskim Kościele Prawosławnym gruntownych reform, do czego ostatecznie nie doszło wskutek oporu cara Mikołaja II.