Network block device (w skrócie NBD, dosł. z ang. sieciowe urządzenie blokowe) - sieciowy protokół komunikacyjny pozwalający na zdalny zapis i odczyt urządzenia blokowego (zwykle twardego dysku, partycji lub wolumenu logicznego) udostępnianego innym komputerom za pośrednictwem sieci komputerowej TCP/IP.

Angielski termin network block device jest także czasem używany bardziej ogólnie, np. w odniesieniu do podobnych technologii dla SAN (jak np. iSCSI).

Historia Protokół NBD był początkowo rozwijany dla wersji 2.1.55 jądra systemu Linux i opublikowany w 1997 roku. W 2011 roku protokół został zrewidowany, formalnie udokumentowany i obecnie jest rozwijany w kolaboracji jako otwarty standard. Istnieje kilka niezależnie rozwijanych programów klienckich i serwerowych, które mogą ze sobą współpracować.

Charakterystyka Technicznie NBD jest zrealizowany przy pomocy trzech komponentów: serwera, klienta oraz łączącej ich sieci. Na maszynie klienckiej, która zdalnie korzysta z dysku serwera, sterownik jądra systemu kontroluje operacje na urządzeniu (takie jak odczyt lub zapis bloku danych). Gdy jakiś program próbuje wykonać operację na urządzeniu, jądro systemu przesyła to żądanie do serwera, w którym fizycznie znajduje się wykorzystywane urządzenie.