Cubanicula xanthorrhizos (C.Wright ex Griseb.) Hopper et al. – gatunek rośliny z monotypowego rodzaju Cubanicula Hopper et al. z rodziny hemodorowatych. Występuje endemicznie w zachodniej Kubie, a jej zasięg ograniczony jest do prowincji Pinar del Río i wyspy Isla de la Juventud. Występuje na obrzeżach lasów sosnowych, na otwartych, antropogenicznych sawannach i obrzeżach jezior, w głębokim, kwaśnym piasku kwarcowym, z niewielką ilością materii organicznej i żwiru kwarcytowo-laterytowego na powierzchni.
Nazwa naukowa rodzaju została nadana na cześć Kuby. Zdrobnienie „-icula” jest aluzją do faktu, że rodzaj ten ustępuje jedynie Pyrrorhiza pod względem ograniczonego zasięgu geograficznego w całej rodzinie hemodorowatych.
Morfologia Pokrój Wieloletnie rośliny zielne, o wysokości 50–180 cm.
Pędy Podziemne, krótkie, kłącze.
Liście Zebrane w rozetę, siedzące, unifacjalne, równowąsko-eliptyczne do wąsko eliptycznych, nagie, wielkości (5–)15,7–60.3–(85) × 0,3–3,4 cm.