Ulisses () – powieść autorstwa Jamesa Joyce’a. W latach 1918–1920 publikowana w odcinkach w amerykańskim magazynie literackim „”. Została wydana w całości 2 lutego 1922 roku w Paryżu przez Sylvię BeachJames Joyce, list do Roberta McAlmona, w: Listy 1920 – 1941, s. 68; Wydawnictwo Literackie, 1986, .. Akcja powieści rozgrywa się w ciągu jednego dnia (16 czerwca 1904 roku) w Dublinie.

Trójka głównych bohaterów – (bohater wcześniejszej powieści Joyce’a Portret artysty z czasów młodości), Leopold Bloom, miejscowy akwizytor reklamowy i jego żona, – są współczesnymi odpowiednikami – Telemacha, Odyseusza i Penelopy – głównych bohaterów eposu Homera Odyseja, do którego nawiązuje również tytuł powieści (Ulisses, jest łacińskim odpowiednikem greckiego Odyseusza). Poszczególne rozdziały powieści, luźno nawiązujące do wydarzeń powrotu Odyseusza do ojczyzny po wojnie trojańskiej, przedstawione są na tle Dublina z początków XX w., oraz skomplikowanej historii Irlandii i jej relacji z Wielka Brytanią.