Joanna Olczak-Ronikier (ur. 12 listopada 1934 w Warszawie) – polska pisarka, scenarzystka, współzałożycielka kabaretu literackiego „Piwnica pod Baranami”.
Życiorys Pracowała jako kierownik literacki w Teatrze Bagatela w Krakowie i Teatrze Ludowym w KrakowieJoanna Olczak-Ronikier W ogrodzie pamięci, wyd. 2012, okładka s. IV.
W 1994 napisała monografię Piwnica pod Baranami, a w 1998 biografię twórcy tego kabaretu – Piotra Skrzyneckiego, pt. Piotr. Jest też autorką sztuki Ja-Napoleon, wystawionej w Teatrze Dramatycznym w Warszawie w 1968, oraz scenariusza widowiska teatralnego Z biegiem lat, z biegiem dni..., granego w Starym Teatrze w Krakowie w reżyserii Andrzeja Wajdy (1978) i zekranizowanego w 1980 dla potrzeb telewizji jako serial pod tym samym tytułem.
Za książkę W ogrodzie pamięci (2001), w której opowiada dzieje własnej rodziny, otrzymała w 2002 Nagrodę Literacką „Nike”, a w październiku tego samego roku nagrodę Krakowska Książka Miesiąca. W 2011 nakładem wydawnictwa W.A.B. ukazała się książka Korczak. Próba biografii, za którą autorka otrzymała Nagrodę Klio oraz była nominowana w 2012 do Nagrody Literackiej „Nike”. W 2013 otrzymała nagrodę im. Jerzego Turowicza. Za wspomnienia Wtedy.