Czartowska ława. Dramat ludowy w 4 aktach ze śpiewami – melodramat Jana Kantego Galasiewicza. Prapremiera odbyła się w Krakowie 3 kwietnia 1880
Tematyka Melodramatyczna fabuła stanowiła pretekst do ukazania układu sił we wsi pouwłaszczeniowej, gdzie brak dawnych więzi pomiędzy chłopstwem a ziemiaństwem i rosną wpływy władz gminnych, reprezentowanych w sztuce przez postać Melchiora Warchołka.
Fabuła
Akt I Akcja rozgrywa się na wsi w okolicach Krakowa. Domin Mydłek zmawia się z pisarzem gminnym Melchiorem Warchołkiem, by włamać się do domu Wojciecha Cichonia i ukraść ukryte w skrzyni pieniądze. Nadarza się świetna okazja: wszyscy mieszkańcy będą zajęci obrzędem rwania konopi. Nie weźmie w nim udziału Marek Luboń, który jako delegat musi udać się po dokumenty do Osikowa. Przed wyjazdem jednak naraża się kilku osobom: staje w obronie zmuszanej do ślubu z Dominem panny Tekli, szantażuje Cecylię (jej macochę), a do tego ujawnia, że wie o fałszerstwach dokumentów, jakich dokonywał Warchołek. Na koniec próbuje zamknąć swego syna, Kazimierza na strychu, by zapobiec jego schadzce z nierządnicą. Wynika z tego awantura, podczas której Marek umiera na skutek przypadkowego uderzenia głową w cembrowinę studni. Kazimierz rozpacza i czuje się winny tej śmierci. Wówczas Warchołek obiecuje, że uratuje go od więzienia.