21 czerwca 1941 roku, na dzień przed rozpoczęciem niemieckiej inwazji na ZSRR, oba pułki kawalerii SS zostały podporządkowane Kommandostab Reichsführer-SS („Sztab dowodzenia Reichsführera-SS”, KRFSS). 24–28 czerwca zmotoryzowane pododdziały 1. pułku kawalerii SS, podówczas przydzielonego czasowo do 87 Dywizji Piechoty, wzięły udział w walkach nad Narwią i Biebrzą. Już 27 czerwca na skutek osobistej interwencji Heinricha Himmlera pułk został jednak ponownie podporządkowany KRFSS, a kilka dni później wycofany na tyły – w okolice Orzysza (podówczas Arys) w Prusach Wschodnich. W ten sam rejon skierowano również 2. pułk kawalerii SS. Oba pułki dotarły do miejsca przeznaczenia między 24 czerwca a 1 lipca. Kolejne trzy tygodnie spędziły na szkoleniach poligonowych.
Podczas pobytu w Prusach Wschodnich dowódca 1. pułku SS-Standartenführer Hermann Fegelein zdołał przekonać Himmlera, aby na bazie obu pułków sformować brygadę kawalerii SS oraz powierzyć mu stanowisko jej dowódcy. W kolejnych tygodniach, w ramach procesu organizowania nowej jednostki, scalono szwadrony broni ciężkiej, które dotąd działały odrębnie w ramach obu pułków, a także przystąpiono do formowania batalionu rozpoznawczego.