Poza tym w ujęciu Comte’a socjologia była traktowana jako „królowa nauk”, poprzez powiązanie jej z naukami przyrodniczymi, u późniejszych zaś przedstawicieli socjologizmu, wyjaśnień faktów społecznych w społecznych i nieredukowalnych przyczynach. Zakładano przy tym, że fakty społeczne mają swoiste cechy i choć podlegają prawom przyrody, to nie należy ich apriorycznie z nich wywodzić oraz że zjawisk społecznych nie da się wydedukować ze zjawisk „życia jednostkowego”. Przeciwstawienie świata natury i świata społecznego polega na tym, że ten drugi ma charakter „duchowo-moralny”. Działania jednostek są zorientowane na imperatywy moralne zawarte w świadomości zbiorowej. Świadomość indywidualna jest zawsze fałszywa, ponieważ, mimo że jednostki działają świadomie, to nie znają własnych motywacji. Odwrotnie, piszący równolegle z Durkheimem Gabriel Tarde, zarówno przeciwstawiał fakty społeczne stanom świadomości i nieświadomości, jak i zakładał, że wyobrażenia zbiorowe mają znaczenie tylko wtedy, gdy da się je wywieść z aktów psychicznych. Podstawowym faktem społecznym było u niego naśladownictwo.