mały|Pomnik Pyteasza na fasadzie giełdy w Marsylii Pyteasz z Massalii (także: Pyteas, ur. ok. 350 p.n.e. w Massalii (dzisiejsza Marsylia); Pytheas ho Massaliotes) – grecki podróżnik i geograf.
Wyznaczył szerokość geograficzną Marsylii z dokładnością 40 sekund kątowych za pomocą kalibrowanego gnomonu. Jako pierwszy zauważył związek pływów morskich z położeniem Księżyca. W 325 roku p.n.e. Pyteasz sporządził pierwszy znany w historii opis wybrzeży Brytanii, północnej Europy i Skandynawii, który zatytułował „O Oceanie” (Perí Okeanu).
Dzieło odkrywcze Około 310 r. p.n.e. wyruszył w podróż na północ. Pokonując obawy potęgowane opowieściami Fenicjan o zagrożeniach czyhających na żeglarzy poza Gibraltarem, wypłynął na wody Oceanu Atlantyckiego. Żeglując głównie nocami (dla uniknięcia fenickich okrętów wojennych panujących i na tym akwenie)Niektórzy badacze tematu są zdania, iż niemożliwe było wówczas przeprawienie się przez znajdującą się w rękach Kartagińczyków, zazdrośnie przez nich strzeżoną Cieśninę Gibraltarską. Wysuwają oni hipotezę o alternatywnym przebiegu pierwszego etapu podróży: miała ona przebiegać drogą lądową wzdłuż Rodanu, następnie Pyteasz przeprawiając się nieopodal współczesnego miasta St.