Pacyfikacja Kortelisów – masowy mord na ukraińskiej ludności, połączony z rabunkiem i niszczeniem mienia, dokonany przez okupanta niemieckiego 23 września 1942 roku w Kortelisach i 21 przyległych chutorach. Najczęściej podaje się, że zamordowano 2875 osób.
Przyczyna pacyfikacji Przyczyną zniszczenia Kortelisów była pomoc udzielana przez mieszkańców wsi sowieckim partyzantom. Według Iwana Olchowskiego był to oddział im. Woroszyłowa, który powstał ze zbiegłych jeńców sowieckich, którzy podczas niewoli pracowali przymusowo w gospodarstwach rolnych w Kortelisach. Członkami oddziału byli też niektórzy mieszkańcy Kortelisów. Zdaniem Olchowskiego partyzanci wymuszali na mieszkańcach wsi przekazywanie pomocy. Podobny opis stosunków między partyzantami a mieszkańcami Kortelisów można znaleźć we wspomnieniach ocalałych z HolokaustuWarunki życia społeczności żydowskiej w Kortelisach zmieniły się ze złych na gorsze. Zaczęli ponosić straty nie tyle z rąk Niemców w oddziałach pracy przymusowej, ile głównie z rąk różnych uzbrojonych, grasujących grup ukraińskich. Niektórzy z nich nazywali siebie partyzantami i opowiadali się za Rosją; inni byli znani pod nazwą bulbowców i byli ukraińskimi nacjonalistami;