Specyficzny charakter miały instytuty naukowo-badawcze służące przemysłowi i usługom, które podlegały poszczególnym ministerstwom. Na podstawie dekretu z 1948 r. o tworzeniu Głównych Instytutów Naukowo-Badawczych Przemysłu - Minister Przemysłu i Handlu w drodze zarządzenia tworzył lub wydzielał z administracji państwowej Główne Instytuty. Zadaniem ich było prowadzenie prac badawczych w dziedzinie technicznej, organizacyjnej i prawnej, mających na celu rozwój produkcji przemysłowejDekret z dnia 25 października 1948 r. o tworzeniu Głównych Instytutów Naukowo-Badawczych Przemysłu. .
Na podstawie ustawy z 1951 r. o tworzeniu instytutów naukowo-badawczych dla potrzeb gospodarki narodowej powołano instytuty z zadaniem prowadzenie prac naukowo-badawczych w dziedzinie technicznej, organizacyjnej i ekonomicznej, mających na celu postęp techniczny i gospodarczy w poszczególnych gałęziach gospodarki narodowejUstawa z dnia 8 stycznia 1951 r. o tworzeniu instytutów naukowo-badawczych dla potrzeb gospodarki narodowej. .