Naczelne używają narzędzi do polowania, zbierania wody i miodu, przetwarzania żywności oraz jako broni i schronienia.

W 1960 roku brytyjska badaczka w dziedzinie prymatologii, etologii i antropologii Jane Goodall zaobserwowała szympansa wkładającego gałęzie trawy do gniazda termitów, a następnie przykładającego je do pyska. Nie będąc pewna co zaobserwowała, skopiowała ich zachowanie i zobaczyła termity przyczepiające się szczękami do gałęzi. Szympans używał trawy jako narzędzia do „łowienia” termitów.

Wytwarzanie narzędzi jest znacznie rzadsze niż używanie prostych narzędzi i prawdopodobnie wymaga większej aktywności poznawczej. Wkrótce po tym, jak odkryła w jaki sposób naczelne posługują się narzędziami, Goodall zaobserwowała, jak inne szympansy podnoszą małe liściaste gałęzie, usuwają liście i używają ich końcówek do łapania owadów. Ważnym odkryciem było przekształcenie liściastej gałązki w narzędzie. Wcześniej naukowcy uważali, że tylko ludzie wytwarzają i używają narzędzi i że ta umiejętność odróżnia ludzi od innych zwierząt.​ W 1990 roku przyjęto założenie, że tylko szympansy potrafią wytwarzać narzędzia.​ Jednakże od tego czasu zdolność tę zaobserwowano u innych naczelnych żyjących na wolności.