Cyganeria krakowska – istniejąca na przełomie XIX i XX wieku grupa artystów w Krakowie skupionych wokół Stanisława Przybyszewskiego związanych m.in. z tygodniem „Życie” oraz dziennikiem „Czas” znana z kabaretu artystycznego Zielony Balonik.

Geneza Od poł. XIX stulecia w różnych miejscach Europy: w Paryżu, Wiedniu, Berlinie, Monachium i Krakowie toczyło się barwne życie cyganerii artystycznej, któremu towarzyszyły zabawa, ożywione dyskusje i działania artystyczne. Modernistyczni buntownicy znajdowali azyl w kawiarniach, które stały się konkurencyjne wobec salonów. To właśnie w kawiarniach powstał pierwsze kabarety, gdzie artyści recytowali na scenie swoje utwory, przedstawiali krótkie scenki, opowiadali dowcipy oraz śpiewali. Wszystkiemu towarzyszyły tańce – nierzadko o zmysłowym charakterze.

W 1898 r. z Berlina do Krakowa przyjechał Stanisław Przybyszewski. Wokół niego skupiła się grupa osób negujących tradycyjną obyczajowość i moralność. Grupa ta spotykała się najpierw w kawiarni Schmida przy ul. Szewskiej 27, następnie w „Paonie” Ferdynanda Turlińskiego, wreszcie w cukierni Jana Michalika, zwanej Jamą Michalika.