Efekt Mandeli – fałszywe wspomnienie podzielane przez większą grupę ludzi. Nazwę tego zjawiska określiła Fiona Broome, samozwańcza „konsultantka ds. paranormalnych”, po zauważeniu, że część osób ma podobnie do niej zniekształcone wspomnienie, jakoby Nelson Mandela, południowoafrykański działacz, zmarł w więzieniu w latach 80., podczas gdy faktycznie odszedł w 2013 roku.

Mechanizm działania Sformułowanie „efekt Mandeli” zostało po raz pierwszy użyte przez entuzjastkę zjawisk paranormalnych – Fionę Broome – w 2010 roku, a więc trzy lata przed faktyczną śmiercią Mandeli. Broome podzieliła się swoim fałszywym wspomnieniem w Internecie i odkryła, że część jej odbiorców również pamięta śmierć Mandeli w latach 80. (faktycznie zmarł w 2013 roku).

Twierdzi się, że wytłumaczeniem są zniekształcenia pamięci, a konkretnie tzw. efekt dezinformacji, który miałby polegać na „zmieszaniu się” dwóch lub więcej wspomnień. Dowodem miałaby być śmierć innego południowoafrykańskiego działacza, Steve’a Biko, który zmarł w 1977 roku.