Centralne zagadnienie – stosunek muzyki do rzeczywistości – jest traktowane dwojako: estetyka muzyczna autonomiczna (formalistyczna) przyjmuje, że dzieło muzyczne nie odzwierciedla treści realnych lub zjawisk psychicznych (muzyka absolutna), estetyka muzyczna heteronomiczna przyjmuje, że dzieło muzyczne ukazuje treści pozamuzyczne, niezależne od struktur dźwiękowych (muzyka programowa), przy czym różne odłamy tego kierunku dociekają innej natury zjawisk pozamuzycznych: heteronomiczna estetyka metafizyczna twierdzi, że dzieło muzyczne ujawnia istotę bytu (wolę, ideę itp.), heteronomiczna estetyka wyrazu twierdzi, że dzieło ujawnia przeżycia twórcy lub uogólnione zjawiska psychiczne, heteronomiczna estetyka naśladownictwa twierdzi, że dzieło naśladuje zjawiska realne, heteronomiczna estetyka marksistowska widzi w muzyce uogólnione odzwierciedlenie rzeczywistości.
Historia thumb|Konfucjusz i Laozi – przedstawiciele muzycznej estetyki kosmologiczno-etycznej Pierwsze próby wyjaśnienia istoty muzyki pojawiły się w drugim tysiącleciu p.n.e. w pismach filozofów starożytnych Chin, Indii, antycznej Grecji, Mezopotamii i innych.