XIX wiek był również epoką rozwoju narodowych szkół operowych. W Rosji działali Michaił Glinka i Modest Musorgski, w Czechach Bedřich Smetana i Antonín Dvořák, a w Polsce Stanisław Moniuszko. Opera zaczęła pełnić funkcję nośnika tożsamości narodowej i historycznej. Pod koniec XIX wieku pojawił się weryzm włoski, reprezentowany przez Pietro Mascagniego i Ruggera Leoncavalla. Opery werystyczne przedstawiały życie zwykłych ludzi, brutalność codzienności oraz gwałtowne konflikty emocjonalne.

Opera XX wieku i współczesność thumb|Scena ze Igora Strawinskiego Wiek XX był epoką wielkiej różnorodności stylistycznej. Opera przestała rozwijać się według jednego dominującego modelu, a kompozytorzy zaczęli eksperymentować z nowymi językami muzycznymi i formami dramaturgicznymi. Richard Strauss kontynuował tradycję późnoromantyczną, podczas gdy Alban Berg połączył operę z ekspresjonizmem i techniką dodekafoniczną. Igor Strawinski odwoływał się do neoklasycyzmu, a Dmitrij Szostakowicz i Benjamin Britten podejmowali problemy psychologiczne, społeczne i polityczne. W drugiej połowie XX wieku opera zaczęła wykorzystywać elektronikę, multimedia oraz eksperymentalne techniki teatralne.