Do prac koncepcyjnych nad przekształceniem Warszawy w twierdzę przystąpiono 23 sierpnia 1944, a więc jeszcze w trakcie powstania warszawskiegoKrzysztof Komorowski (red.): Warszawa walczy 1939–1945, wyd. 2014, s. 752–753.. 28 września 1944 Oberkommando des Heeres wydało instrukcję do komendantów twierdz ustalającą, że poddanie twierdzy może nastąpić wyłącznie za zgodą Führera i Naczelnego Dowódcy WehrmachtuTadeusz Sawicki Wyrok na miasto, wyd. 2014, s. 163..
Dowództwo niemieckie zaplanowało prace budowlane na obszarze twierdzy z olbrzymim rozmachem, jednak ograniczone zasoby materiałowe i ludzkie oraz niekonsekwentne ich wykorzystanie doprowadziły do jedynie znikomego efektu. Walory obronne Festung Warschau były minimalne. Do jej obsadzenia sformowano specjalną załogę (Dywizja Forteczna Warszawa), której wartość bojowa była najprawdopodobniej bardzo niska, ponieważ – jak się to okazało kilka miesięcy później – w momencie rozpoczęcia sowieckiej ofensywy styczniowej nie podjęła nawet próby stawienia oporuTadeusz Sawicki Wyrok na miasto, wyd. 2014, s. 158..