połowa II wieku–początek III wieku – pierwsze groby w kurhanach kamienno-ziemnych VI–VII wiek – kryzys kultury sudowskiej, zanik wcześniejszych zwyczajów pogrzebowych w postaci kurhanów i większości osadnictwa, przypuszczalnie związany z Wielką wędrówką ludów. Większość Sudowii po tym okresie nie jest zamieszkana. IX wiek – powstają nowe struktury osadnicze. Początki osadnictwa jaćwieskiego. 944 – Nestor wymienia wśród posłów wareskich Igora do Konstantynopola Warega zwanego: Jatwiag Gunarew – pierwsze wystąpienie nazwy w piśmie, 983 – Powieść minionych lat wzmiankuje o najeździe Włodzimierza Wielkiego na teren Jaćwieży. Wzmianka Nestora jest pierwszym pewnym użyciem ich nazwy. Spalenie ośrodka w Szurpiłach (potwierdzone badaniami archeologicznymi). X wiek – Bolesław I Chrobry sprzymierza się z Jaćwingami w walce przeciw Rusi i pozostałym plemionom pruskim. 1038, 1040, 1044 – najazdy Jarosława Mądrego, księcia Rusi na Jaćwież wzmiankowane przez Nestora. XI–XIII wiek – walki Jaćwingów z Polakami i Rusinami, czasowe koalicje z Polakami przeciw Rusinom i Prusom (wyludnienie w wyniku najazdów sąsiedniej, pruskiej Galindii).