Afanasij Nikołajewicz Matiuszenko (), w źródłach ukraińskich Panas Mykołajowycz Matiuszenko (ur. w Dergaczach, zm. w Sewastopolu) – marynarz Floty Czarnomorskiej, przywódca buntu marynarzy pancernika „Potiomkin” podczas rewolucji 1905 r.
Życiorys
Pochodzenie i wczesne życie Pochodził z chłopskiej rodziny z guberni charkowskiej. Jako dziecko uczył się w szkole cerkiewno-parafialnej, jednak jako dwunastolatek musiał przerwać naukę i podjąć pracę szewca, by pomóc w utrzymaniu rodziny, jako że jego ojciec popadł w alkoholizm. W wieku lat piętnastu opuścił rodzinną wioskę i udał się w poszukiwaniu pracy do Charkowa. Najpierw pracował jako dozorca, następnie jako nafciarz w lokomotywowni. W środowisku robotników kolejowych zetknął się z ideami antycarskimi i bliskimi socjalizmowi. Pracując w Charkowie, regularnie odwiedzał rodzinę w Dergaczach. Podczas jednej z wizyt starsi mieszkańcy wsi zadenuncjowali go policji, wiedząc o jego antycarskich poglądach. Matiuszenko zdołał jednak zbiec. Nie mogąc wrócić do Charkowa, wyjechał do Odessy, gdzie podjął pracę w porcie. Następnie zaciągnął się jako węglarz na statek płynący do Władywostoku. W tymże mieście, po dotarciu do celu, pozostał na dwa lata, pracując jako zastępca maszynisty. W 1898 r. zdecydował się na powrót do Dergaczy. Po spotkaniu z rodziną udał się do Rostowa nad Donem.