Spengler wyróżniał osiem zaawansowanych kultur (Hochkulturen): egipska, babilońska, indyjska, chińska, antyczna (nazywana przez niego „apollińską”), islamsko-żydowska („kultura magiczna”), meksykańska i zachodnia (faustyczna). Spengler sądził, że dziewiątą kulturą będzie rosyjska, do której należeć będzie III tysiąclecie. Kultura zachodnioeuropejska (zwana przez Spenglera „faustyczną”) znajduje się w końcowym etapie rozwoju, a tym samym zmierza do upadku. Spengler uważał, że upadek ów przyśpieszają idee takie jak demokracja, egalitaryzm, tolerancja i humanitaryzm.

Koncepcja Spenglera miała charakter relatywistyczny i podważający możliwość ogólnoludzkiego postępu. Spengler odrzucił hegeliańską perspektywę Absolutu, rezygnuje z ideału człowieczeństwa, co doprowadziło do „zakwestionowania idei absolutnych i uniwersalnych”. Inspirował się ideą organicznego rozwoju Goethego i Nietzcheańską koncepcją woli i przeznaczenia. W dużej mierze oparł się także na argumentach rosyjskiego teoretyka cywilizacji Nikołaja Danilewskiego, który przewidywał, że kolejną cywilizacją po zachodniej będzie rosyjska.