thumb|Przykładowy wzór emblematu straży miejskiej Straż miejska (gminna) – polskie formacje straży tworzone przez lokalne rady gmin mające na celu ochronę porządku publicznego na terenie danego miasta (gminy). Podstawą ich działania jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (). Zgodnie art. 2 ust. 3 tej ustawy w gminach, w których organem wykonawczym jest burmistrz (lub prezydent miasta), straż funkcjonuje pod nazwą „straż miejska”, natomiast w pozostałych jako „straż gminna”. Numer alarmowy to 986 (bezpłatny).
Współczesna straż miejska powstała w Polsce w 1991 roku. Początkowo nosiła różne nazwy, np. Policja Municypalna. Po zmianie przepisów w roku 1997, zakazane zostało używanie tej nazwy. Ustawowo ujednolicone zostało ponadto umundurowanie strażników, aby obywatele nie mieli problemu z odnalezieniem patroli straży miejskiej niezależnie od miasta, w którym się znajdują. Każdy strażnik posiada czapkę z charakterystyczną żółto-czarną szachownicą. Przepisy ujednolicają także wygląd radiowozów straży gminnych. Pojazdy straży mają być koloru srebrnego z wyróżniającym pasem w postaci trójrzędnej żółto-granatowej szachownicy. Przepis dotyczy radiowozów kupionych po 1 lipca 2012Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 27 kwietnia 2012 r.