Odbiór Mikołaj Jazdon i Piotr Pławuszewski wskazywali, że w chwili premiery film mógł wyraźnie rezonować wśród publiczności, którzy odczytywali Szkołę podstawową niczym aluzję do wydarzeń grudniowych 1970 roku. Ponieważ w słynnej scenie linczu na Grzesiu mówi się o wystawieniu mu oceny nagannej za listopad, całość filmu nabierała wyraźnego tła politycznego: „szkoła podstawowa to PRL, dzieci to społeczeństwo, nauczyciele to władza, muzyka do tańca to system nakazów i norm narzucanych odgórnie przy wtórze propagandy”. Jazdon i Pławuszewski nawet interpretowali tytuł filmu jako zawoalowaną wersję frazy Szkoda podstawowa: „tak jak działa system edukacji, tak działa cały system ustrojowy PRL”.
Nagrody +RokFestiwalNagrodaNominowanyWynik1971Krakowski Festiwal FilmowyBrązowy Lajkonik w konkursie polskimTomasz ZygadłoZłoty Smok w konkursie międzynarodowymKlub Krytyki Filmowej Stowarzyszenia Dziennikarzy PolskichSyrenka Warszawska
Znaczenie Szkoła podstawowa jest uznawana za jeden ze zwiastunów „nowej zmiany” w kinie dokumentalnym przełomu lat 60. i 70. XX wieku, opozycyjnej wobec formacji określanej mianem szkoły Karabasza.