Koźmianowie (Kośmianowie) herbu Nałęcz – polski ród szlachecki, wywodzący się z Lubelszczyzny. Z biegiem czasu, Koźmianowie uzyskali status jednej z bardziej prominentnych rodzin regionu. Rodzina wydała na świat wielu intelektualistów, polityków i duchownych.

Gniazdem rodu jest Rzeczyca na Lubelszczyźnie.

Nazwisko Nazwisko rodu ma charakter patronimiczny i wywodzi się od imienia protoplasty rodu, Koźmiana z Rzeczycy.

Historia Protoplastą rodziny był Koźmian, właściciel dóbr Rzeczyca-Koźmianowa (dziś część wsi Słodków Drugi). Syn Koźmiana, Andrzej, nie stawił się na wojnę w 1497 roku, za co został mu odebrany posiadany majątek.

Rodzina wzmiankowana jest na Lubelszczyźnie co najmniej od początku XV wieku. Gniazdem rodzinnym Koźmianów była Rzeczyca (dziś część wsi Słodków Drugi), skąd przenieśli się następnie na tereny powiatu lubelskiego i ziemi chełmskiej. Do połowy XVIII wieku należeli do drobnej szlachtyZ. Gołębiowska, Stanisława Egberta Koźmiana związki z Lubelskiem, [w:] Studia z dziejów ziemian 1795–1944, red. A. Koprukowniak, Lublin 2005, s. 192–193..