Partycypacja i sztuka konceptualna w stosunku do krytyki instytucjonalnej Z założeniami krytyki instytucjonalnej pokrywają się niektóre nurty sztuki partycypacyjnej. Zdaniem brytyjskiej historyczki sztuki Claire Bishop, jest ona jedyną dziedziną sztuki wyjętą spod władzy instytucji i kapitalizmu. Ma ona swoje korzenie w performatywnej działalności włoskich futurystów (Wieczory futurystyczne (wł. Serate), 1910-23), rosyjskich konstruktywistów i produktywistów (np. Persimfans, 1922-32, Symfonia syren fabrycznych, 1917-22) oraz dadaistow (np. Ekskursje, 1921).
Niektóre nurty sztuki partycypacyjnej działają poza sferą instytucji, żeby wyzwolić się z nakładanych przez nie ograniczeń (np. Project Unité, 1993; Bródno 2000 pomysłu Pawła Althamera, 2000). Działające w latach 60. grupy takie jak Międzynarodówka Sytuacjonistyczna (ang. Situationist International) i Groupe Recherche d'Art Visuel programowo odcinały się od kurateli instytucjonalnej. Postulowały one demokratyzację sztuki i jej całkowite stopienie się z codziennym życiem. Tym samym sprzeciwiały się nadawaniu sztuce jakiejkolwiek wartości rynkowej, a także fetyszyzacji indywidualnego autorstwa. Grupy te wsparły ruchy studenckie 1968 roku.