Hugo, początkowo wprowadzający do utworów wątek „fatalności” (ANANKE w Katedrze Marii Panny...), doszedł z czasem do wniosku, że degeneracji i nędzy jednostek winna jest przede wszystkim postawa społeczeństwa. Takie było przesłanie Klaudiusza Nędzarza i dramatu Ruy Blas, który pisarz traktował jako wstęp dla większego dzieła o podobnej tematyce.

Nędze i Jean Tréjean Hugo rozpoczął prace nad projektowanymi od 1838 Nędzami 17 listopada 1845, jednak w ciągu kolejnych kilku miesięcy pisanie nie posuwało się naprzód. Do 1848, kiedy udział w wydarzeniach rewolucyjnych uniemożliwił mu pracę literacką, stworzył większą część planowanej powieści i zmienił jej tytuł na Jean Tréjean, od imienia głównego bohateraA. Decaux, Victor Hugo, Paris, Perrin 1984, s. 669–671.. Miał również gotowy plan nienapisanych jeszcze fragmentów, w których planował wprowadzenie grupy studentów-spiskowców, grupy przestępców oraz postaci ulicznikaA. Decaux, Victor Hugo, s. 670.. W roku 1851 powstało jeszcze kilka krótkich fragmentów planowanej powieści.