Mariupol (w latach 1948–1989 Żdanow, , ) – miasto we wschodniej części Ukrainy, w obwodzie donieckim, położone nad Morzem Azowskim, nad Zatoką Taganroską, u ujścia Kalmiusu. Jest portem morskim i stolicą rejonu mariupolskiego. Na początku 2025 roku, z liczbą mieszkańców wynoszącą około 250 tys., Mariupol zajmował dziesiąte miejsce wśród najludniejszych ukraińskich miast. Od marca 2022 miasto-bohater Ukrainy. Od maja 2022 roku okupowane przez Rosję, a 30 września 2022 roku nielegalnie anektowane przez nią wraz z całym obwodem donieckim i trzema innymi obwodami.
Historia mały|lewo|Wieża ciśnień z 1909 w starym mieście mały|left|Teatr Dramatyczny (przed zniszczeniem 16.03.2022 przez Rosjan podczas inwazji na Ukrainę) mały|lewo|Mariupol (2020) Miasto zostało założone w 1778 r. pod nazwą Pawłowsk, na miejscu ufortyfikowanego posterunku Kozaków zaporoskich z XVI wieku. W 1789 r. otrzymało prawa miejskie (jest najstarszym miastem w obwodzie donieckim).
Nazwa Mariupol pojawiła się w 1780 r., na cześć Marii Fiodorowny, żony późniejszego cara Rosji Pawła I.
Do Mariupola po wojnie rosyjsko-tureckiej, zakończonej w 1774 r., władze carskiej przesiedliły Greków z Krymu. Powstała tu też wspólnota rzymskokatolicka, składająca się głównie z włoskich kupców i żeglarzy, pływających po Morzu Azowskim.